26 ธันวาคม วันคุ้มครองสัตว์ป่าแห่งชาติ

[แดงคนดี]

ประวัติวันคุ้มครองสัตว์ป่า

                  ประเทศไทยในยุคแรก ๆ ราษฎรได้ใช้ประโยชน์จากการเก็บเกี่ยวล่าสัตว์ป่าเพื่อใช้ในการดำรงชีพจน พัฒนาไปสู่การซื้อขายในประเทศ และการแลกเปลี่ยนเป็นสินค้าส่งออกไปยังต่างประเทศ จากหลักฐานในอดีตพบว่าสมัยกรุงศรีอยุธยามีการจัดส่งหนังกวาง ปลาแห้ง นอแรด งาช้าง ช้าง ไม้ และของป่าต่าง ๆ ไปขายยังต่างประเทศเป็นจำนวนมาก

การบังคับใช้กฎหมาย

                การตรากฎหมายที่เกี่ยวข้องกับสัตว์ป่าเริ่มขึ้นครั้งแรก ในปี พ.ศ. 2443 โดยมีการตรา พ.ร.บ. การรักษาช้างป่า ร.ศ. 119 เนื่องจากช่วงในอดีตราษฎรได้คล้องช้างป่าเพื่อนำมาใช้เป็นจำนวนมาก
จนเกินความสามารถในการดูแล ซึ่งทำให้ช้างอดอยากและได้รับความทรมาน ต่อมามีการตรา พ.ร.บ. รักษาช้างป่า พ.ศ. 2464 โดยยกเลิก พ.ร.บ. ฉบับ ร.ศ. 119 เดิม และอีก 40 ปีต่อมา มีการตรา พ.ร.บ. รักษาช้างป่า (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2503

ช่วงขาดกฎหมายกำกับคุ้มครองสัตว์ป่า

              สมัน สัตว์ป่าสงวนใน ช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 สิ้นสุดลง ยานพาหนะและอาวุธยุทโธปกรณ์ต่าง ๆ ที่เหลือจากการทำสงครามได้ถูกนำมาใช้เป็นอุปกรณ์ในการล่าสัตว์ป่า ประกอบกับช่วงนั้นรัฐได้มีนโยบายการพัฒนาเศรษฐกิจไปสู่การเป็นประเทศ อุตสาหกรรม จึงเป็นสาเหตุนำไปสู่การทำลายทรัพยากรป่าไม้และสัตว์ป่าอย่างรวดเร็ว
 การคุ้มครองสัตว์ป่าของประเทศอย่างจริงจัง

                เริ่มหลังจากที่มีการตรา พ.ร.บ. สงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2503 ซึ่งขณะนั้นสมเด็จย่า (สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี) เมื่อครั้งดำรงพระยศสมเด็จพระราชชนนีศรีสังวาลย์ และเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ได้ลงพระนามใน พ.ร.บ. ฉบับนี้ เมื่อวันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2503 และในปีถัดมามีการตรา พ.ร.บ. อุทยานแห่งชาติ พ.ศ. 2504 ขึ้น โดยเนื้อหาของ พ.ร.บ. มุ่งที่จะให้การสงวนและคุ้มครองทั้งทรัพยากรธรรมชาติสัตว์ป่า และถิ่นที่อาศัยของสัตว์ป่า และในปี พ.ศ. 2511 รัฐบาลในสมัยจอมพลถนอม กิตติขจร ได้กำหนดให้วันที่ 26 ธันวาคม ของทุกปีเป็นวันคุ้มครองสัตว์ป่าแห่งชาต
งานด้านการคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. (2503-2535)

                   พ.ร.บ. สงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2503 มีการกำหนดสถานภาพสัตว์ป่าเพื่อควบคุมการล่าการครอบครอง การอนุญาตให้ใช้ประโยชน์สัตว์ป่า โดยแบ่งเป็น 3 ประเภทดังนี้ สัตว์ป่าสงวน เป็นสัตว์ป่าที่หายากกำลังจะสูญพันธุ์ มี 9 ชนิด ได้แก่ แรด กระซู่ กูปรี ควายป่า ละองละมั่ง เนื้อทราย เนื้อสมัน เลียงผา และกวางผาสัตว์ป่าคุ้มครองประเภทที่ 1 เป็นสัตว์ที่มีคุณประโยชน์ ช่วยทำลายศัตรูพืช หรือขจัดสิ่งปฏิกูลและเป็นสัตว์ป่าที่สวยงามควรประดับไว้ตามธรรมชาติ หรือต้องการคุ้มครองไว้มิให้หมดไป อนุญาตให้ล่าได้้แต่ต้องไม่ทำให้ตาย เช่น ชะนี ค่าง นกยูง และไก่ฟ้าต่าง ๆสัตว์ป่าคุ้มครองประเภทที่ 2 เป็นสัตว์ที่คนใช้เนื้อเป็นอาหาร หรือสัตว์ที่ล่าเพื่อเกมกีฬา (game species) เช่น กระทิง วัวแดง กวางป่า เสือโคร่ง หมีควาย เป็นต้น แต่ต้องล่าตามชนิดที่อนุญาตให้ล่าในจำนวนที่ระบุไว้ โดยล่าแต่เฉพาะตัวผู้เท่านั้น การควบคุมในอดีตได้ใช้วิธีการงดไม่อนุญาตให้ล่าสัตว์ชนิดที่หายาก เช่น เก้งหม้อ กระทิง วัวแดง หมีควาย และสัตว์ขนาดใหญ่อื่น ๆ

การคุ้มครองถิ่นที่อาศัยสัตว์ป่า

               ในปี พ.ศ. 2508 มีการประกาศจัดตั้งเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าแห่งแรกของประเทศ คือ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าสลักพระจังหวัดกาญจนบุรี แต่การดำเนินการเป็นไปอย่างเชื่องช้า เนื่องจากพื้นที่ป่าหลายแห่งรัฐได้กำหนดให้เป็นพื้นที่สัมปทานทำไม้ ซึ่งต้องรอจนกระทั่งหมดระยะเวลาสัมปทาน (ปี พ.ศ. 2515) และในปี 2518 มีการประกาศจัดตั้งเขตห้ามล่าสัตว์ป่าแห่งแรก คือ เขตห้ามล่าสัตว์ป่าทะเลน้อย จังหวัดพัทลุง และนครศรีธรรมราช ปัจจุบันมี เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า 59 แห่ง เขตห้ามล่าสัตว์ป่า 54 แห่ง
การประกาศใช้กฎหมายสัตว์ป่าฉบับใหม่

              หลังการใช้ พ.ร.บ. สงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2503 ผ่านมานานถึง 32 ปี จึงประกาศยกเลิก พ.ร.บ. ฉบับเดิม และตรา พ.ร.บ. สงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2535 ขึ้นบังคับใช้ รวมทั้งประกาศคณะปฏิวัติฉบับที่ 228 (ลงวันที่ 18 ตุลาคม พ.ศ. 2515) ที่เกี่ยวข้อง เพื่อจำเป็นต้องเพาะเลี้ยงเพิ่มจำนวนขึ้น และการที่จะต้องปฏิบัติตามพันธะกรณีกับต่างประเทศซึ่งหมายถึงอนุสัญญาไซเตส (CITES)การกำหนดประเภท สัตว์ป่าสงวน 15 ชนิด ซึ่งได้ตัดเนื้อทรายออก เนื่องจากเป็นสัตว์ป่าที่สามารถเพาะเลี้ยงและขยายพันธุ์ได้เป็นจำนวนมาก และเพิ่มชนิดสัตว์ที่กำลังจะสูญพันธุ์เข้าไปอีกชนิด ได้แก่

                 สมเสร็จ เก้งหม้อ แมวลายหินอ่อน พะยูน นกกระเรียน นกเจ้าฟ้าหญิงสิรินธร และนกแต้วแล้วทองดำส่วนการกำหนดชนิด สัตว์ป่าคุ้มครอง ตามประกาศตามกฎกระทรวง ฉบับที่ 4 (พ.ศ. 2537ประกอบด้วย สัตว์สะเทิ้นน้ำสะเทิ้นบก 189 ชนิด นก 182 ลำดับรายการ สัตว์เลื้อยคลาน 63 ลำดับรายการ สัตว์สะเทิ้นน้ำสะเทิ้นบก 12 ชนิด ปลาน้ำจืด 4 ชนิด แมลง 13 ลำดับรายการ และสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง 13 ลำดับรายการ

[แดงคนดี]

การศึกษาวิจัย

              งานสำรวจเก็บตัวอย่างสัตว์ป่าในประเทศไทยได้เริ่มโดยคณะนักวิจัยต่างประเทศ ซึ่งมีการตีพิมพ์บทความวิชาการเผยแพร่ในวารสารของสถานษมาคาในพระบรม ราชูปถัมภ์ ในยุคปัจจุบันทั้งภาครัฐและเอกชนได้มีการศึกษาค้นคว้าวิจัยด้านสัตว์ป่า เพิ่มมากขึ้น โดยกรมป่าไม้ได้จัดตั้งสถานีวิจัยสัตว์ป่าเขานางรำ จังหวัดอุทัยธานี เป็นสถานีวิจัยแห่งแรก และในปี พ.ศ. 2523 คณะวนศาสตร์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และกรมป่าไม้ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ร่วมกับหน่วยงานทั้งภาครัฐและเอกชนได้จัดให้มีการสัมมนาทางวิชาการเรื่อง สัตว์ป่าเมืองไทย

ครั้งแรก


                  ในช่วงสัปดาห์วันคุ้มครองสัตว์ป่าแห่งชาติ 26 ธันวาคม และจัดเรื่อยมาทุกปีจนถึงปัจจุบัน โดยมีการยกย่องและมอบรางวัลแก่บุคคลที่มีผลงานดีเด่นในเรื่องการอนุรักษ์ และรวบรวมผลงานวิชาการจัดพิมพ์เป็นเอกสารต่อไป

การจัดตั้งสถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่า

             ดำเนินการโดยกรมป่าไม้ เช่น สถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าเขาสอยดาว จังหวัดจันทบุรี สถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าอมก๋อย จังหวัดเชียงใหม่ปัจจุบันมีการดำเนินการแล้วจำนวน แห่ง ตั้งกระจายอยู่ในแต่ละภาคของประเทศ


งานด้านการส่งเสริมเผยแพร่ความรู้และสร้างจิตสำนึก

                  รัฐได้จัดตั้งสถานีพัฒนาและส่งเสริมการอนุรักษ์สัตว์ป่าเพื่อการส่งเสริมให้ ประชาชนมีความเข้าใจเรื่องการอนุรักษ์สัตว์ป่า ซึ่งจัดตั้ง 21 สถานี เช่น สถานีพัฒนาและส่งเสริมการอนุรักษ์สัตว์ป่าเขาช่อง จังหวัดตรัง ปัจจุบันหน่วยงานต่างๆ ทั้งภาครัฐและเอกชนมีโครงการรณรงค์และจัดการอบรมให้ความรู้เรื่องสัตว์ป่า ธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อมแก่ประชาชน
องค์กรหรือมูลนิธิด้านทรัพยากรธรรมชาติ

                  องค์กรของสาธารณชนเป็นองค์กรที่เสียสละและมุ่งเน้นประโยชน์เพื่อสังคมอย่าง แท้จริงมีกิจกรรมที่ชัดเจนในการสร้างสรรค์ภารกิจงานเพื่อรักษาทรัพยากร ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมตลอดจนเสริมสร้างความเข้าใจอันดีในการรักษาและใช้ ประโยชน์ทรัพยากรธรรมชาติองค์กรเอกชนในประเทศไทยที่มีความตั้งใจทำงานด้าน การอนุรักษ์ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เช่น นิยมไพรสมาคม ชมรมนักนิยมธรรมชาติมูลนิธิสืบนาคะเสถียร มูลนิธิโลกสีเขียว สมาคมอนุรักษ์นกและสิ่งแวดล้อม และองค์กรอื่น ๆ อีกหลายองค์กร
ประวัติการปฏิบัติงานอนุรักษ์สัตว์ป่าของกรมอุทยานแห่งชาติสัตว์ป่า และพันธุ์พืช
ยุคเริ่มแรก ในปี พ.ศ. 2504 กรมป่าไม้ได้จัดตั้ง “หมวดสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า” ขึ้น โดยอยู่ในสังกัดกองบำรุง มีหน้าที่ดำเนินการเกี่ยวกับการสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่าพ.ศ. 2510 กรมป่าไม้ได้เปลี่ยนชื่อ หมวดสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่าเป็น “ฝ่ายจัดการสัตว์ป่าแห่งชาติ” โดยสังกัดอยู่ในกองบำรุง

ยุคที่สอง

                     พ.ศ. 2518 กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้จัดตั้งกองอนุรักษ์สัตว์ป่า ซึ่งมีหน้าที่รับผิดชอบเกี่ยวกับการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติทางด้านป่าไม้ และสัตว์ป่า การป้องกันปราบปรามการบุกรุกทำลายป่า การส่งเสริมและเผยแพร่ให้เยาวชน นิสิต นักศึกษา และประชาชนทั่วไปมีจิตใจรักษาป่า โดยมีการจัดตั้งศูนย์ศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่า ศูนย์เพาะเลี้ยงและขยายพันธุ์สัตว์ป่า สถานีวิจัยสัตว์ป่า ซึ่งมีวัตถุประสงค์เพื่อการค้นคว้าวิจัยเรื่องที่เกี่ยวข้องกับสัตว์ป่า เพื่อเป็นข้อมูลพื้นฐานสำหรับการจัดการ และการดำเนินงานตามอนุสัญญาว่าด้วยการค้าระหว่างประเทศซึ่งชนิดของสัตว์ป่า และพืชป่าที่ใกล้จะสูญพันธุ์ในปี พ.ศ. 2535 ได้มีการแบ่งส่วนราชการออกเป็นส่วนอนุรักษ์สัตว์ป่า ซึ่งขึ้นกับสำนักอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ


ยุคที่สาม

                    เมื่อ วันที่ 9 ตุลาคม พ.ศ. 2545 ได้มีการประกาศในราชกิจจานุเบกษาเล่น 119 ตอนที่ 103 ก. ได้แบ่งส่วนราชการให้ส่วนอนุรักษ์สัตว์ป่า สำนักอนุรักษ์สัตว์ป่า กรมป่าไม้ เปลี่ยนเป็นสำนักอนุรักษ์สัตว์ป่ากรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม แล้วจัดส่วนราชการและกำหนดหน้าที่ความรับผิดชอบดังนี้สำนักอนุรักษ์สัตว์ป่า มีอำนาจหน้าที่กำหนดข้อเสนอนโยบาย กลยุทธ์ วางแผนดำเนินการสงวน คุ้มครอง และอนุรักษ์สัตว์ป่าฝ่ายบริหารทั่วไปรับผิดชอบปฏิบัติงานด้านงบประมาณ การเงิน บัญชี และพัสดุของสำนักกลุ่มวิจัยสัตว์ป่า รับผิดชอบด้านศึกษา ค้นคว้า วิจัย ทดลองและพัฒนาวิชาการด้านสัตว์ป่าตลอดจนศึกษาผลกระทบต่อระบบนิเวศและสัตว์ ป่ากลุ่มวิจัยการเพาะเลี้ยง รับผิดชอบด้านศึกษา ค้นคว้า วิจัย ทดลอง และพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์ป่า และดำเนินการเคลื่อนย้าย ทำเครื่องหมาย ดูแลรักษาสัตว์ป่าของกลาง

                    ตลอดจนสนับสนุนและถ่ายทอดเทคโนโลยีด้านการเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าส่วนคุ้มครอง สัตว์ป่า รับผิดชอบกำหนดระเบียบ หลักเกณฑ์ ประกาศ กฎกระทรวง และการป้องกันปราบปรามการกระทำผิดกฎหมายว่าด้วยการอนุรักษ์สัตว์ป่าและ กฎหมายอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องส่วนการจัดการพื้นที่อนุรักษ์สัตว์ป่า รับผิดชอบจัดทำแผนการบริหารการจัดการพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าและเขต ห้ามล่าสัตว์ป่าให้เป็นไปตามหลักวิชาการ กฎหมาย และนโยบายของรัฐส่วนส่งเสริมและเผยแพร่ รับผิดชอบพัฒนาการสื่อความหมายการเผยแพร่ การประชาสัมพันธ์ สร้างจิตสำนึก ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชน และองค์กรต่าง ๆ เพื่อการอนุรักษ์สัตว์ป่าศูนย์ศึกษาการพัฒนาการจัดการเขตรักษาพันธุ์สัตว์ ป่า (ห้วยขาแข้ง) รับผิดชอบศึกษาและพัฒนารูปแบบการบริหารการจัดการด้านอนุรักษ์สัตว์ป่าแบบ บูรณาการ เพื่อเป็นแหล่งวิจัยและศึกษาธรรมชาติโดยให้ชุมชนหรือผู้เกี่ยวข้องมีส่วนร่วม

ที่มา..www.wcd13phrae.com

ช่วยกันรักษาไว้ให้ลูกหลานรุ่นหลัง ได้มีตัวจริง ชีวิตจริงดู

ไม่ใช่แค่เป็นเพียงรูปภาพแห่งตำนาน