ม่อฮ่อม หรือ หม้อห้อม

หม้อห้อม" ควรเขียนว่า "หม้อห้อม" ไม่ควรเขียนม่อห้อมหรือม่อฮ่อมกันอีกต่อไป หม้อก็คือหม้อ ห้อมก็คือต้นหอมที่เอามาหมักแล้วให้สีคราม รวมกันแล้วแปลว่าหม้อที่ใช้หมักต้นห้อมเพื่อให้ได้สีครามเป็นการสร้างคำแบบคำประสมตามวิธีสร้างคำในภาษาไทย แต่หากเขียนม่อห้อมหรือม่อฮ่อมจะไม่ค่อยถูกตามวิธีสร้างคำ

ม่อ แปลว่า ง่าย หรือสะดวก ฮ่อม แปลว่าร่องหรือช่องทาง

"ม่อห้อม" แปลว่า ง่ายต้นห้อมหรือสะดวกต้นห้อม ม่อฮ่อมแปลว่า ง่ายช่องทาง หรือสะดวกช่องทาง จะหักคอแปลว่าต้นห้อมสะดวกหรือช่องทางที่สะดวกไม่ได้เพราะภาษาไทยไม่ใช่ภาษาอังกฤษ เรานิยมเอาคำขยายไว้ข้างหลังคำหลัก ไม่ใช่เอาคำขยายวางไว้หน้าคำหลัก เราเรียกผ้าที่ได้จากการย้อมห้อมว่าผ้าหม้อห้อม เรียกเสื้อที่ตัดจากผ้าหม้อห้อมว่าเสื้อหม้อห้อม แต่ปัจจุบันนี้ สิ่งที่เรียกว่าผ้าหม้อห้อมหรือเสื้อหม้อห้อมที่เห็นๆ กันอยู่ทั่วไปนั้น ร้อยละเก้าสิบไม่ใช่หม้อห้อมจริงๆ แต่เป็นเสื้อหรือผ้าสีครามที่ได้จากการย้อมด้วยสีสังเคราะห์ทางเคมี วิธีสังเกตง่ายนิดเดียว หากเป็นผ้าหม้อห้อมของจริง เวลาถูกน้ำสีจะตก แต่น้ำห้อมที่ตกจากเสื้อหรือผ้าจะไม่กินผ้าขาวผืนอื่น !! แต่หากเป็นผ้าที่ย้อมจากสีเคมีสังเคราะห์ สีจะไม่ตก ปัจจุบันทำให้ตกเลียนแบบหม้อห้อมได้แล้ว แต่สีที่ตกจะกินผ้าขาว หม้อห้อมเป็นขบวนการย้อมผ้าที่เกิดจาภูมิปัญญาไท-ไทย เราอาจพบเทคนิควิธีนี้ได้ในไทหลายเผ่า ตั้งแต่ไทลื้อที่สิบสองพันนา ลาวในประเทศลาวและไทล้านนาในภาคเหนือของประเทศไทย แต่ละท้องถิ่นอาจมีขั้นตอนหรือรายละเอียดของเทคนิควิธีที่แตกต่างกันไปบ้าง ขบวนการย้อมหม้อห้อมที่ภาคเหนือของประเทศไทยเริ่มจากการเอาต้นห้อมซึ่งเป็นพืชล้มลุกชนิด Baphicacanthus Cusia Brem ในวงศ์ ACANTHACEAE มาหมักน้ำจนกว่าใบห้อมเน่ามีกลิ่นเหม็น จะได้น้ำสีเขียว เอาใบห้อมที่เน่าแล้วทิ้งไป เอาใบห้อมใหม่มาหมักในน้ำเดิมจนเน่าเหม็นเข้มข้นขึ้น จะได้น้ำห้อมสีฟ้า เอากากห้อมทิ้งไป กรองเหลือแต่น้ำห้อมไปหมักกับปูนแล้วกวนให้ขึ้นฟอง จะได้สีน้ำเงินแก่หรือสีครามตามที่ต้องการ กรองเอาแต่น้ำสีใส่ในหม้อดินใบใหญ่ เรียกว่าหม้อห้อม เมื่อจะย้อมจะใส่ขมิ้น ฝักส้มป่อยเผา น้ำด่างที่ได้จากการเกรอะขี้เถ้าและเหล้าป่าใส่ลงไป ผ้าหรือเส้ยด้ายที่จะย้อมให้เป็นสีหม้อห้อมงดงามนั้นต้องย้อมหลายๆ ครั้ง โดยทั่วไปจะย้อมวันละสองครั้งเช้าเย็นเป็นจำนวนสามวัน บางแห่งพิถีพิถันมากจะย้อมวันละสองครั้งติดต่อกันห้าวัน ผ้าหม้อห้อมเมื่อถูกใช้นานเข้าสีจะค่อยจางลงไป ในวิถีชีวิตดั้งเดิมนั้น เมื่อสีผ้าจางลงคนโบราณจะนำกลับมาย้อมใหม่ได้อีก จนกว่าเนื้อผ้าจะผุเปื่อยหรือจนกว่าเจ้าของจะเบื่อ แต่ส่วนมากคงไม่มีโอกาสเบื่อหรอกเพราะเสื้อผ้าใช่จะหาได้ง่ายๆ อย่างทุกวันนี้ กว่าจะได้ผ้าแต่ละชิ้นหรือได้เสื้อแต่ละตัวต้องผ่านขบวนการผลิตตั้งมากมาย คนโบราณมักไม่ค่อยทิ้งข้าวของกันง่ายๆ อย่างคนปัจจุบัน พบเสื้อผ้า หรือข้าวของโบราณ หากไม่กลัวผีก็เก็บไว้เถิด เสื้อผ้าหรือข้าวของเหล่านั้นบอกเล่าเรื่องราวมากมาย เป็นของดี ของงามที่ควรแก่การเก็บรักษา หากกลัวผีมีวิธีแก้นิดเดียว ตั้งใจให้ดี กระทำความดี หมดจดชัดเจน มีโอกาสก็ทำบุญทำทานอุทิศไปหาเขา ขอให้กุศลผลบุญอันเกิดจากทาน ศีล ภาวนาจงบังเกิดแก่เขา จงไปสู่ภพภูมิที่ประเสริฐ อย่าห่วงหาอาลัยวัตถุนอกกายสิ่งนี้เลย จงปันเป็นทานแก่ข้าพเจ้าเสียเถิด

โดย จุลจันทร์ นันทมาลา

	ผู้เขียน	หัวข้อ: ม่อฮ่อม หรือ หม้อห้อม (อ่าน 599 ครั้ง)
0 สมาชิก และ 1 บุคคลทั่วไป กำลังดูหัวข้อนี้